The times they are a changing voor de auto-industrie

Zijn autosalons op hun retour? Steeds vaker, zoals we zien in Detroit, Parijs en Genève, wordt de lijst met autobouwers die afzeggen elk jaar langer. Zullen ook ‘ons’ autosalon en de blinkende bolides die het tentoonstelt hun glans verliezen? Vast staat dat de autosector voor grote veranderingen staat. En dat die veranderingen niet zonder slag of stoot zullen verlopen.

Komt peak car’ eraan? 

Vol­gens de FOD Mobiliteit en Ver­vo­er hebben de Bel­gis­che per­so­n­en­wa­gens in 2017 in totaal 84,1 mil­jard kilo­me­ters afgelegd, een lichte dal­ing met 0,2 % t.o.v. 2016. Net als de vorige jaren leggen per­so­n­en­wa­gens jaar­lijks gemid­deld min­der kilo­me­ters af ter­wi­jl het wagen­park toch bli­jft groeien. Een Bel­gis­che per­so­n­en­wa­gen legt per jaar gemid­deld 14 770 km af. In 2009, het jaar met het hoogst gemid­deld aan­tal kilo­me­ters op jaar­ba­sis, was dat nog 15 867 km. 

Salariswa­gens zijn de eni­gen die niet mee­doen aan deze trend. Ze teke­nen een sti­jging op, zow­el in aan­tallen (+4,5 % t.o.v. 2016) als in gere­den kilo­me­ters (+2% t.o.v. 2016). Met gemid­deld 28 094 km per jaar rij­den ze ook bij­na dubbel zoveel kilo­me­ters als het gemid­delde van alle ingeschreven per­so­n­en­wa­gens. Ter­wi­jl ze slechts 8 % uit­mak­en van het totaalaan­tal wagens, nemen ze wel 16 % van de gere­den kilo­me­ters voor hun reken­ing (13,5 mil­jard kilometer). 

Om te spreken over peak car’ (de afvlakking van de groei of zelfs absolute afname in auto­bez­it) is het waarschi­jn­lijk nog wat te vroeg. Een dal­ing van 0,2% qua gere­den kilo­me­ters is verre van spec­tac­u­lair, maar luidt wel een ken­ter­ing in die, als ze zich doorzet, toch wijst op een gedragsveran­der­ing bij de gebruik­ers. Als peak car een feit is, staat de auto-indus­trie sowieso ver­schil­lende jaren van achteruit­gang te wacht­en. En dat zal zich jam­mer genoeg niet alleen in de verkoop­ci­jfers lat­en voe­len, maar even­zeer in het aan­tal jobs dat de sec­tor creëert. 

Ecol­o­gisch bewustz­i­jn vs. busi­ness as usu­al’

De auto mag dan nog kon­ing zijn, heilig is hij niet meer. Of wat te denken van de eerste echt gecoördi­neerde protes­tac­ties tegen het autos­a­lon dit jaar. Eerst was er het Myth­i­cal Mass fiet­sprotest dat een ver­bod op autoreclame eiste. Wie dat een van de pot gerukt idee vin­dt, moet maar eens aan de tabaksin­dus­trie vra­gen of ze 10 jaar gele­den had­den gedacht tegen een volledig ver­bod op réclame aan te kijken. Daar­na was het de beurt aan de activis­ten van Extinc­tion Rebel­lion om de auto­bouw­ers ter ver­ant­wo­ord­ing te roepen. Ze plak­ten stick­ers met tell the truth’, hield­en korte, maar luide toe­sprak­en, besmeur­den auto’s met nep­bloed enz. Meer dan 180 protes­tanten wer­den opgepakt op de druk­ste dag van het salon. Organ­isator Febi­ac was op z’n zachtst gezegd not amused’. 

Maar de druk komt ook van de con­sument zelf. Want die voert op zijn manier protest door naast de pri­js en de pk’s meer en meer belang te hecht­en aan de milieu-impact van een nieuwe wagen. Al bli­jft het natu­urlijk moeil­ijk om door de bomen het bos te bli­jven zien als zowat alle con­struc­teurs manieren hebben gevon­den om hun hele gam­ma een groen, ecol­o­gisch en duurza­am ima­go mee te geven. Zelfs het autos­a­lon beseft dat de wereld veran­dert. Want met WeAre­Mo­bil­i­ty kri­j­gen ook opeens micro­mo­biliteit, gedeelde en com­bi­mo­biliteit een plat­form om de nieuws­gierigheid van de bezoek­ers te prikke­len. De ver­lei­d­ing is groot om die eerste schuchtere pogin­gen weg te lachen, maar, weer­al, je moet ergens begin­nen om de mensen mee te kri­j­gen in je ver­haal van duurza­mere mobiliteit. En dan is elk ini­ti­atief waardevol. 

Een nieuwe steek ten slotte kwam van VAB die de meeste par­ti­c­ulieren afraadt om nog diesels te kopen. Niet dat er daar­door per se min­der auto’s wor­den verkocht, maar het was enkele jaren gele­den ondenkbaar dat de organ­isatie zo’n duidelijk stand­punt zou innemen tegen een bepaald seg­ment van de automarkt. De auto-indus­trie kan in de toekomst dus maar beter reken­ing houden met een veel hogere fre­quen­tie van kri­tis­che stem­men, bezwarend weten­schap­pelijk onder­zoek en toekom­st­gerichte belei­ds­mak­ers die gren­zen gaan stellen ten voordele van meer maatschap­pelijk welzijn. 

Gebrekkige alter­natieven voor kon­ing auto

Is die bocht richt­ing meer duurzame mobiliteit dan al ingezet of niet? Helaas, daar­voor zijn de veran­derin­gen of ver­schuivin­gen nog niet groot genoeg. Het groot­ste prob­leem in ons land is vooral het gebrek aan alter­natieven waar­door het veel trager gaat dan nodig is. We mis­sen nog betaal­bare en betrouw­bare en vol­doende stipte treinen, trams en bussen, vlotte verbindin­gen voor meer com­bi-mobiliteit, veilige infra­struc­tu­ur voor fiet­sers en stap­pers enz. 

Nie­mand veran­dert zijn of haar gedrag als de beloning om de auto te lat­en staan niet zwaarder weegt dan het (inge­beelde) voordeel om gewoon te bli­jven doen wat je alti­jd al deed. Met andere woor­den, je moet het in je porte­mon­nee voe­len en op je hor­loge zien dat het pret­tiger en effi­ciën­ter is om over te stap­pen of ver­vo­ersmid­de­len slim te com­bineren. Ook ver­keer­spsy­choloog Ger­ard Ter­toolen ziet een toegenomen bewust­word­ing dat de wereld aan het veran­deren is en dat er duurzame oplossin­gen moeten komen. Vol­gens hem lev­eren sen­si­bilis­er­ingscam­pagnes voor duurzame mobiliteit echter te weinig op. In een inter­view met VRT NWS stelt ook hij dat er andere, drastis­che ini­ti­atieven nodig zijn zoals pri­jssti­jgin­gen of een autover­bod in bepaalde zones om mensen hun gewoontes te lat­en veranderen. 

Het zal zaak zijn om de juiste din­gen te stim­uleren en de foute tegen te werken. Het mag dus zek­er iets kosten om met de wagen te rij­den. Dat we daar­voor toch al wegen­be­last­ing betal­en’, klopt deels. Uit een studie van Trans­port & Mobil­i­ty Leu­ven (TML) blijkt dat die tak­sen lang niet alle externe kosten voor onder andere vervuil­ing, gezond­heid, infra­struc­tu­ur of con­gestie dekken. De illusie dat de vervuiler/​gebruiker betaalt voor alle kosten die zijn ver­vo­erskeuzes teweeg­bren­gen is bij dezen vakkundig doorprikt. 

Toch jam­mer dat ini­ti­atieven zoals het mobiliteits­bud­get niet echt aanslaan. Want het is duidelijk dat er op het vlak van woon-werk­mo­biliteit nog een hele veld­slag te win­nen valt. Alle begin is moeil­ijk en we moeten de markt’ natu­urlijk ook wat tijd gun­nen om aan al die nieuwe opties te wen­nen. Als dat gebeurt, zullen we almaar meer ini­ti­atieven zien opduiken zoals bij KPMG die hun medew­erk­ers betal­en als ze hun salariswa­gen lat­en staan. Ook bijs­turin­gen aan de nieuwe wet­gev­ing kun­nen voor een extra duwt­je in de goede richt­ing zor­gen. Afwacht­en dus op hoeveel de teller zal staan tegen het einde van 2020. Aan de over­he­den om de alter­natieven voor de wagen veel beter uit te bouwen, en aan ons allen om ze te gebruiken. Al is dat laat­ste een wet­matigheid als het eerste in orde is. 

Het decen­ni­um van de fiets

Alles wel beschouwd moeten we gewoon min­der autok­ilo­me­ters rij­den. De dis­cussie over welke aan­dri­jftech­nolo­gie nu écht de beste, prop­er­ste of duurza­am­ste is, lev­ert nooit een echte win­naar op, want het gaat uitein­delijk nog alti­jd over gemo­toriseerde kilo­me­ters. Elek­trisch, hybride, CNG, water­stof … alle­maal moeten ze het qua energie-effi­ciën­tie, flex­i­biliteit, kost­pri­js en duurza­amheid afleggen tegen de fiets. In de nieuwe jaren 20 zullen heel veel ste­den dezelfde weg vol­gen als bv. Kopen­hagen, München en Ams­ter­dam, die al decen­ni­alang beslissin­gen nemen in het voordeel van zachte wegge­bruik­ers. Daarom werken we met Mobiel 21 ook met volle over­gave mee aan een Europees project zoals Hand­shake om de ervarin­gen van fiet­shoofd­st­e­den te ver­sprei­den over zoveel mogelijk andere ste­den zodat ook zij in de toekomst fiet­shoofd­st­e­den kun­nen worden. 

De komende tien jaar zullen we besef­fen dat het geen zin heeft om een voor­bi­jgestreefd mobiliteitsmod­el in stand te bli­jven houden. Dat het geen zin heeft om schadelijke indus­trieën te bli­jven spon­soren voor de schoon ogen van ons bbp. Dat het geen zin heeft om de rad­i­cale keuzes die ons land, onze maatschap­pij en onze pla­neet dienen te bli­jven uit­stellen. Dat er effec­tieve alter­natieven bestaan voor energies­lurpende twee­t­on­ners om een per­soon van 80 kg te verplaatsen. 

Dat het moeil­ijk zal zijn om onze politi­ci hier­voor op hun ver­ant­wo­ordelijkheid te wijzen, ook dat staat vast. Maar ons ver­vo­erssys­teem staat het komende decen­ni­um voor een ingri­jpende her­vorm­ing. En we zullen ons bij Mobiel 21 elke dag inzetten om deze omscha­kel­ing te kri­j­gen, door advies te geven, goede prak­tijken te ver­sprei­den, te netwerken en lob­byen voor duurza­mere mobiliteit en een gezon­dere wereld, voor wegen, ste­den en lan­den op mensen­maat. Weet dus vooral dat je echt geen nieuwe, eigen auto nodig hebt om gelukkig te zijn in 2020

Deel dit artikel via: