Alle fietsers groen licht geven: zo doe je dat
Op wereldfietsdag trapten we samen met de Fietsersbond en G-sport Vlaanderen de campagne 'Groen licht voor álle fietsers' op gang. Want fietsen is niet voor iedereen vanzelfsprekend en al zeker niet voor mensen met een beperking. Lees onze tips hoe je als lokaal bestuur meer plaats kunt maken voor speciale fietsers, en zet mee het licht op groen!
Waarom staat het licht nog niet op groen?
Ondanks het groeiende aanbod van speciale of aangepaste fietsen zien we ze nog niet genoeg in het straatbeeld. Vier drempels komen steeds terug:
- Onbekend: veel inwoners en zorgverleners weten niet dat er aangepaste fietse bestaan of ze weten niet waar ze terecht kunnen om er een te huren, lenen of testen.
- Hoge kostprijs: de aankoopprijs schrikt af, terwijl een eigen fiets bezitten helemaal geen must is om van fietsplezier te genieten.
- Gebrek aan (lokaal) aanbod: er zijn te weinig deelpunten in de buurt en dat terwijl ontlenen een goedkopere/laagdrempelige manier biedt om te testen of te gaan fietsen.
- Te weinig toegankelijke routes: wie een speciale fiets heeft, weet niet altijd waar het veilig en aangenaam rijden is.
Die uitdagingen zijn niet onoverkomelijk. Partners als het VAPH, het Fietsadviescentrum Pellenberg, de Fietsersbond en G-sport Vlaanderen helpen je op weg. Ook lokale besturen hebben een onmisbare rol, dichtbij de burger, dichtbij de zorgvoorzieningen, dichtbij lokaal fietsbeleid om mee het verschil te maken.
Stap voor stap naar gedeeld fietsplezier
Elke gemeente start vanuit een andere situatie. Soms zijn er al initiatieven rond aangepaste fietsen, soms is alles nog blanco. Dit stappenplan begeleidt je van start tot ergens onderweg.
Stap 1: Maak fietsenthousiasme zichtbaar
Is er in jouw gemeente al een fietsambassadeur, een lokale fietsclub of een fietsinitiatief? Maak dat bekend en doe het ook voor mensen met een beperkte mobiliteit. Communiceer breed: op de website, in het infoblad, via sociale media en op evenementen. Toon fietsen en fietsers in alle diversiteit op het fietspad. Een inclusieve boodschap kost niets extra, maar bereikt mensen die zich anders nooit aangesproken voelen.
Stap 2: Breng de situatie in kaart (mapping)
Voordat je actie onderneemt, is het essentieel om te weten wat er al is. Stel deze drie vragen:
- Zijn er al aangepaste fietsen in mijn gemeente? Check de kaart op www.gfietst.be en filter op jouw gemeente.
- Om welke types fietsen gaat het, waar staan ze, en hoe vaak worden ze gebruikt?
- Als er nog geen speciale fietsen rondrijden, weet ik dan hoe dat komt?
Bevraag ook zeker relevante, lokale partners en raadpleeg de sociale kaart van je gemeente:
- Woonzorgcentra (WZC)
- Lokale dienstencentra (LDC)
- Zorginstellingen en leefgroepen
- Lokale vrijwilligersinitiatieven en seniorenverenigingen
- Lokale fietswinkels
- Scholen buitengewoon onderwijs
- Toeristische fietsverhuurpunten
Tip: gebruik hiervoor een digitaal formulier, dat is gemakkelijk deelbaar en analyseerbaar. Inspiratie haal je uit het onderzoek van Mobiel 21. (link)
Enkele mooie voorbeelden:
- De Sociale fietskaart van Avansa Antwerpen
- Toegankelijke natuurbeleving in de Vlaamse Ardennen
- De gids Fietsen voor minder mobielen van Pelt
- het deelplatform voor speciale fietsen in Brugge
Optie 1: Er zijn al aangepaste fietsen in mijn gemeente
De fietsen worden regelmatig gebruikt:
- Zet die fietsen in de kijker via het infoblad, website, sociale media, lokale evenementen ...
- Vraag wat je als lokaal bestuur nog extra kan doen om het gebruik van de speciale fietsen te stimuleren.
- Bekijk hoe het initiatief een officieel deelpunt op gfietst.be kan worden.
Heeft jouw gemeente ook een Gfietst-deelpunt? Fantastisch! Zet het maximaal in de kijker: vermeld het op de gemeentelijke website, in het infoblad en bij relevante evenementen. Nog geen deelpunt? Kijk op www.gfietst.be voor gratis tips en ondersteuning om als deelpunt aan te melden.
De fietsen worden weinig of niet gebruikt:
Dit zijn vier veelvoorkomende redenen en wat eraan te doen:
Reden 1: gebrek aan begeleiders
- Doe een oproep naar vrijwilligers in de gemeente.
- Organiseer een opleidingsmoment samen met Gfietst.be en Mobiel 21.
Reden 2: administratieve drempels (verzekering, reservatie)
- Zorg ervoor dat zowel vrijwilligers, fiets en passagiers verzekerd zijn.
- Bekijk hoe de gemeente reservatie en verzekering intern kan regelen, vb. integratie in Mobitwin, bestaande agendatools, gemeentelijke tussenkomst in de verzekeringskost enz.
Reden 3: geen (kennis over) toegankelijke routes
- Raadpleeg de websites van de provincies of kijk op www.routeyou.com om de bestaande routes te kennen én bekend te maken.
- Breng samen met politie en de lokale Fietersbond of fietsclub toegankelijke routes in kaart.
- Maak routes digitaal beschikbaar (bijv. op de gemeentelijke website of via de fietsknooppuntenapp.
Reden 4: gebrek aan passagiers
- Ondersteun het initiatief met gerichte communicatie naar doelgroepen.
- Schakel lokale welzijnsactoren in om het aanbod kenbaar te maken bij potentiële gebruikers.
- Maak het aanbod van speciale fietsen zichtbaar op lokale evenementen en in het straatbeeld.
Op zoek naar extra inspiratie en praktische tips
Gfietst.be, het deelplatform voor speciale fietsen van G-sport Vlaanderen, denkt graag mee of brengt je in contact met interessante partners. Ben je klaar om een initiatief met aangepaste fietsen op te starten? Geweldig! Download zeker ons e-book boordevol informatie, inspiratie en praktische tips voor iedereen die fietsplezier met anderen wil delen.
En onthoud vooral dat succesvol beleid rond aangepaste fietsen bestaat uit netwerken. Begin er niet alleen aan, maar betrek welzijnsactoren, vrijwilligers, lokale (fiets)handelaars en de communicatiedienst van de gemeente.
Zet het licht op groen in jouw gemeente
Heeft jouw gemeente nog geen deelpunt voor speciale fietsen? Geen nood, je kan gerust klein beginnen: een eerste fiets bij een lokaal woonzorgcentrum of dienstencentrum kan al een enorme impact hebben. Met deze stappen geraak je al een heel eind:
- Doe een behoeftebevraging
Start bij de lokale partners die je al kent: woonzorgcentra, thuiszorgdiensten en de seniorenraad. Zij kennen de noden van hun bewoners en cliënten het best. Betrek ook de adviesraad voor personen met een beperking. - Vraag advies, test en kies de juiste fiets
Organiseer een testmoment op basis van de noden van je doelpubliek. Gfietst.be denkt met plezier mee wie daarbij het best kan ondersteunen. Op basis daarvan selecteer je dan de beste aangepaste fiets. Denk na of je gaat kopen, huren of leasen.
Tip: Leveranciers van aangepaste fietsen en lokale fietsenhandelaars organiseren graag een 'fietsfeest' waarbij mensen de fietsen kunnen uitproberen. Schakel hen zeker in. - Lanceer het initiatief
Organiseer een lancerings- of fietsevenement en maak er meteen een feestmoment van voor heel de buurt. Ideaal om vrijwilligers en familieleden te werven als piloot om met een passagier op fietstocht te gaan. Zorg voor minstens een halve dag opleiding om veilig van start te gaan. Check zeker de opleidingsgids van Gedeeld Fietsplezier van Mobiel 21! - Maak duidelijke afspraken
Een aanspreekpunt helpt om de zaken duidelijk te houden voor iedereen die meefietst. Denk bv. aan een reservatiesysteem, onderhoud en pechverhelping onderweg, sleutelbeheer, opladen van fietsbatterijen, enz. - Monitor de impact van je initiatief
Verzamel elk jaar een aantal belangrijke cijfers die je kan inzetten om je initiatief extra in de verf te zetten. Denk bv. aan het aantal ritten, het aantal vrijwilligers en passagiers. En verzamel onderweg zeker ook mooie verhalen en foto's (mét toestemming uiteraard)
Gerelateerde inzichten
Rome toont de weg naar inclusieve deelmobiliteit
Hoe kan deelmobiliteit bijdragen tot een veerkrachtigere en meer op mensen gerichte mobiliteit? Op die vraag zochten professionals en politici uit meer dan 12 EU-landen naar antwoorden op de CIVINET 2-daagse in Rome. Wij zetten de belangrijkste bevindingen op een rijtje.
Met de trein op vakantie: zo doe je dat makkelijk en goedkoop
Onze nieuwe collega Bram is een fervente treinreiziger. Hij spoorde zelf al van Rome tot Abisko. Hij deelt zijn beste tips en favoriete tools, zodat ook jij makkelijk en goedkoop kunt treinen door heel Europa. Lees snel zijn gouden reistips!
Samen tegen mobiliteitsarmoede
Je kunnen verplaatsen is een basisrecht. Daarom maken we komaf met mobiliteitsarmoede. We geven fietsles aan volwassenen, kinderen en studenten. Én we doen onafhankelijk onderzoek.