Mobikansen - Naar meer mobiliteit voor mensen in armoede

Het recht om ‘er’ te geraken, letterlijk en figuurlijk

Mobiliteit is een voorwaarde om je basisrechten te kunnen uitoefenen en om te kunnen deelnemen aan de samenleving. Ergens geraken is voor heel wat mensen echter verre van evident: ouderen, mensen met een handicap, mensen in armoede, inwoners van het platteland, nieuwkomers, ...geraken niet altijd zomaar waar ze moeten of willen geraken. We spreken van vervoersarmoede, wanneer iemand door een beperkte mobiliteit op één of meerdere domeinen van het maatschappelijk leven wordt uitgesloten.

Mobiel 21 zet daarom al haar expertise in om de uitdagingen rond vervoersarmoede aan te pakken. Mobiliteit is immers pas echt duurzaam als het verplaatsingssysteem werkt en betaalbaar is, ecologisch verantwoord, veilig en rechtvaardig. Voor alle groepen in onze samenleving. Deze Inzicht vertelt er meer over.

* Sinds 2012 werkt Mobiel 21 samen met het Netwerk tegen Armoede en Welzijnsschakels in het bijzonder aan een betere mobiliteit voor mensen in armoede, via de projecten Mobikansen en Ikgeraakerniet.

* Het actieprogramma Mobikansen zoekt samen met mensen in armoede naar oplossingen om mensen in armoede letterlijk en figuurlijk beter op weg te zetten. In 5 demonstratieprojecten, in Brugge, Erpe-Mere & Aalst, Zarren, Houthalen-Helchteren en Deurne, stond mobiliteit een jaar centraal. We wisselden ervaringen uit, spraken met beleidsmakers en legden contacten met nieuwe partners. Maar bovenal gingen we samen op pad en testten we concrete oplossingen uit.

  1. In Brugge (West-Vlaanderen) stond één doelstelling centraal: het verhogen van de kansen op de arbeidsmarkt voor mensen in armoede door een verbeterde mobiliteit van en naar het werk. Voor de deelnemers aan het project ‘Droomjob’ zochten we naar vervoersoplossingen op maat. De fiets, aangevuld met fietslessen, bleek een goede trap voorwaarts, maar niet voldoende. De eisen van werkgevers inzake de mobiliteit van werkzoekenden blijkt erg groot, zoals het bezit van een rijbewijs of een flexibiliteit die niet compatibel is met het openbaar vervoersaanbod. Mensen uit kansengroepen kunnen vaak enkel en alleen omwille van een beperktere mobiliteit niet ingaan op vacatures.
  2. In Zarren (West-Vlaanderen) werd vervoersarmoede in de Westhoek in kaart gebracht met focus op de (bel)bus en mindermobielencentrale. Een bevraging op straat en gesprekken met lokale beleidsmakers (voorzitter OCMW, schepen mobiliteit, provinciaal aanspreekpunt van De Lijn) maakten het thema zichtbaar en oplossingen tastbaar. Voor de plaatselijke armoedevereniging bleken vrijwilligers echter onmisbaar om het vervoer naar de voedselbank en medische instellingen te regelen.
  3. In Houthalen-Helchteren (Limburg) sloegen de armoedevereniging Warm hart en de seniorenraad de handen in elkaar om een gemeenschappelijk drempel aan te pakken: de bereikbaarheid van belangrijke bestemmingen zoals het gemeentehuis en het ziekenhuis met het openbaar vervoer. Een bereikbaarheidskaart met voldoende informatie moet bijdragen aan een betere kennis en gebruik van de mogelijkheden. Ondertussen wordt er verder gezocht naar duurzame oplossingen voor afgelegen bedrijventerreinen (lokale deelfietsen, de inzet van gemeentebusjes,...).
  4. In het proefproject van de UiTpas in Aalst en de omliggende gemeenten Erpe-Mere, Haaltert en Lede (Oost-Vlaanderen) was het erg duidelijk: de UiTpas vergemakkelijkt de toegang tot cultuur, maar het gebrek aan mobiliteit maakt de deelname toch kleiner dan verwacht. Enkel in groep en vanuit een verenging geraken mensen heen, en in het bijzonder, terug van culturele avond- en weekendvoorstellingen. Er werd gezocht naar een beter vervoersaanbod afgestemd op UiTpas-activiteiten en getest met bussen, fietsen, taxi’s en een goedkopere Mindermobielencentrale.
  5. Voor het buurtcentrum Dinamo in Deurne-Noord (Antwerpen) was de toegevoegde waarde van de fiets al gekend. Maar hoe zou men nog meer mensen aan het fietsen kunnen krijgen? Een grote bevraging legde twee grote knelpunten bloot: het gebrek aan een fiets en aan veilige fietsstallingen. Wijkoverleg, ondersteund door de Fietsersbond en vele lokale verenigingen, resulteerde in concrete beleidsaanbevelingen aan het district én een tweedehandsfietsenmarkt.

* In 2014 kwam het thema van vervoersarmoede opnieuw in de schijnwerpers tijdens de campagne Armoede (op den) buiten van Welzijnszorg. Het gebrek aan mobiliteit, in het bijzonder op het platteland, bleek voor vele mensen in armoede een dagelijks obstakel. Lees zeker meer in het bijhorend campagnedossier.

* De verzuchting ‘ik geraak er niet’ klonk steeds  luider: een duidelijk signaal waarvoor Mobiel 21, Welzijnsschakels en het Netwerk tegen armoede graag de krachten bundelden. De campagne ‘ikgeraakerniet’ werd gelanceerd met als doel de eis van mobiliteit als recht meer draagkracht en bekendheid te geven. De mensen van ‘Den Draai’ in Heist-op-den-Berg verbeeldden de boodschap in een filmpje, dat al meer dan 2000 keer werd bekeken.  

* Een dialoogdag in december 2014 tussen beleidsmakers en mensen in armoede bracht alle noden, wensen en ideeën samen.

* Mobikansen liep af in het voorjaar van 2015. Onze ervaringen werden gebundeld in zes beleidsaanbevelingen. Het onderzoek van Mobikansen resulteerde in een lijvig dossier over vervoersarmoede en het uitbouwen van www.ikgeraakerniet.be naar een online inspiratieplatform rond vervoersarmoede. Waar knelpunten en oplossingen verteld en uitgewisseld kunnen worden.

 

Vlaanderen, 2012-2015